Senatorowie o opiece nad zabytkami

W czwartek 21. czerwca odbyło się na Zamku Bobolice wyjazdowe posiedzenie senackiej Komisji Kultury i Środków Przekazu. Senatorowie rozmawiali wraz z profesorami Komisji Historycznej Polskiej Akademii Nauk o tym jakie zmiany powinny zostać wprowadzone w polskiej doktrynie konserwatorskiej oraz polityce ochrony zabytków. Debata była gorąca.

Historia Polski była trudna i odcisnęła ślad na wielu zabytkach. Można przywołać czasy II wojny światowej, kiedy szereg istotnych dla naszego dziedzictwa narodowego zabytków właściwie zniknęło. Trzeba zauważyć, że niektóre obiekty, które uznane zostały za priorytetowe dla naszego dziedzictwa kulturowego były konserwowane – rozpoczęła swą wypowiedź prof. Barbara Szczypka – Gwiazda.

Wszyscy uczestnicy dyskusji zgodzili się, że obowiązujące obecnie przepisy oraz zasady funkcjonowania służb konserwatorskich są niewydolne. Jak zauważył prof. Zygmunt Woźniczka, Urząd konserwatorski w Polsce, jak i prawo konserwatorskie jest w dużym stopniu spuścizną PRL-u. To jest w dużym stopniu rzecz, która wymaga radykalnej przebudowy. Profesor Kazimierz Miroszewski dodał natomiast, że powinien być pewien nadzór nad funkcjonowaniem konserwatorów zabytków (...) pewne określenie co i za co odpowiada konserwator zabytków.

Przepisów na najlepszą opiekę nad zabytkami pojawiło się w trakcie dyskusji wiele. Na uczestnikach spotkania duże wrażenie zrobił przykład Zamku Bobolice. Jego, podjęta z prywatnej inicjatywy rekonstrukcja trwała ponad 12 lat. Niemal połowę tego okresu zajęła walka z urzędami. Przykład Zamku Bobolice pokazał jednak, że opieka nad zabytkiem ze strony autentycznego gospodarza jest skutecznym narzędziem kształtowania polityki historycznej państwa.

Podobny sposób postępowania można by było zastosować także w przypadku innych, zrujnowanych zabytków, których na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej i w całej Polsce nie brakuje. Tutaj jednak gospodarzem jest najczęściej wojewódzki konserwator zabytków i dlatego obiekty te znajdują się w stanie ruiny.

Czy uda się zmienić panujący u nas od lat system? Senatorowie zapowiedzieli, że dyskusja o tym, jak doprowadzić do lepszego przystosowania prawa do bieżącej opieki na zabytkami w Polsce będzie kontynuowana.